Türk Ocakları Giresun Şubesi 23 Şubat 2018 tarihinde Suriye Türkmen liderlerinden Araştırmacı Yazar İsmet Bozoğlan misafir edildi. İsmet Bozoğlan bu konuda yazdığı kitap ve ulusal basına da yansıyan konu hakkında geniş bir değerlendirme yapmıştır.

Bozoğlan, Türkmenlerin bölgeye Selçuklu döneminden önce geldiği düşünülüyor. Anadolu’nun Türkleşme dönemi olarak kabul edilen 11. yüzyılın ikinci yarısında bölgeye gelen Türklerin önce Suriye’deki Türkmenlerle irtibat kurdukları biliniyor. Buna göre iki temel kavram var: Yaylak ve kışlak.
Kışlak, adı üzerinde soğuk dönemlerde korunaklı geçirilebilecek uygun yer anlamına geliyor. Yaylak ise bahardan itibaren hayvanların rahatça otlayabilmesi için yüksek verimli bölgelerde geçirilen dönem. Suriye Türkmenlerinin tarihinde kışlak yerler Halep ve Şam civarında yer almış. Ancak yaylak olarak Anadolu’nun içlerine kadar uzanmışlar. Kayseri ve Sivas arasındaki Uzunyayla yüzyıllar boyunca en önemli yaylakları olmuş.

16. yüzyılda Halep Türkmenlerinin sayısı 60 bin civarında. Bugün Suriye’deki Türkmenlerin sayısı net olarak bilinmiyor. 200 binle 3,5 milyon arasında değişen farklı tahminler var. Bu konuda çalışan uzmanlardan yaklaşık bir sayıya ulaşmak mümkün. Türk göçlerinin 10. ve 11. yüzyıllarda gerçekleştiği biliniyor. Suriye’ye yerleşen Oğuz boyları iki koldan ilerlemiş. Birinci kol; Halep, Hama, Humus ve Şam yöresine yerleşmiş. Diğer kol Lazkiye ve Trablus istikametinde Ensariye dağlarının batısına gitmiş. Türk etkinliği Selçuklular’ın bölgeye gelişiyle arttı. Yerleşim özellikle Halep, Lazkiye, Trablus ve Asi Irmağı vadisi boyunca Hama, Humus ve Şam’da yoğunlaştı.

Halep. Kilis ve Gaziantep’in karşısında yaklaşık 110 km’lik bir şeritteki köylere dağılmış vaziyette. Halep kırsalında yaklaşık 142 Türkmen köyü var. İkinci kalabalık bölge Hama- Humus-Tartus hattı. Bu alanda 80’e yakın Türkmen yerleşim yeri bulunuyor. Rakka bölgesinde de 20 civarında Türkmen yerleşimi var. Arap-Türk karışık olduğu için tam olarak Türkmen köyü denilemiyor. İsrail işgali altındaki Golan’da 25’e yakın köyde Türkmen ya da Araplaşmış Türkmen yaşıyor. Başkent Şam’da sadece Türklerin yaşadığı bir mahalle (Hayyü’l-Etrak) var.

Net bilgi olmamakla beraber farklı araştırmalarda Türkmenlerin 1.5 ila 3 milyon civarında olduğu görülüyor. Suriye Ulusal Türkmenler Meclisi 3 ila 3.5 milyon civarında olduğunu söylüyor. Bu rakama Araplaşmış veya Kürtleşmiş Türkmenler de dâhil. Çalışmalarımıza göre Suriye Türkmenlerinin yaklaşık 1.5-2 milyon arasında olduğunu söyleyebiliriz.

Hatay’ın Yayladağı ilçesi dâhil olmak üzere Lazkiye’ye kadar uzanan bölgede tamamıyla Bayırbucak Türkmenleri yaşıyor. Bayırbucak Türkmenleri, Osmanlı döneminde İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinden getirilip bölgeye yerleştirilmiş. Suriye’nin Akdeniz kıyılarında, başta Lazkiye şehir merkezindeki Ali Cemmel Haresi (Türkmen Mahallesi) olmak üzere Basit, Bayır, Kesap nahiye ve köylerinde yaşıyorlar. Lazkiye’deki Türkmen yerleşim yerleri; Bayır, Bucak, Burç İslam ve Sulayıp Türkmen beldelerinin yanı sıra yaklaşık 60-70 köyden oluşuyor.

 

 

 


PAYLAŞ