Duyurular
Tümü
Tarihte Bugün
  • 23.07.1908 II. Meşruitiyet’in İlanı
  • 23.07.1919 Erzurum Kongresi
  • 23.07.1939 Hatay’ın Ana Vatan’a İlhakı

Giresun Türk Ocağı'nda 5 Mayıs 2017 tarihinde Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Taşağıl hocamız misafir edilmiştir. Hocamız bizlere “Genel Türk Tarihinin Ana Kaynakları” konulu sunumu  yapmıştır. Hocamız aynı gün Giresun Üniversitesinde yaptığı “Türk Boylarının Tarihsel Derinliği” konulu sunumunun ardından ocağımıza gelerek sunumunu yapmıştır.

Kalabalık bir dinleyici kitlesinin takip ettiği konuşmanın sonunda hocamız “Kök Tengri’nin Çocukları, Ergenekon’dan Kağanlığa Türk Model Devleti Gök Türkler, Eski Türk Boyları Çin Kaynaklarına Göre (MÖ.III-MS.X. Asır)” adlı kitaplarını   imzalayarak  okuyucularına sunmuştur. Üniversite öğrencileri Prof. Dr. Ahmet Taşağıl hocamızın sunumuna büyük ilgi göstermiştir. Hocamızın Giresun Türk Ocağı’nda yaptığı konuşmanın özeti aşağıda verilmiştir.

Özet

Boylar halinde yaşamak ya da boy organizasyonlar halinde çeşitli siyasî kuruluşlar meydana getirmek, İslâm Öncesi Türk Tarihinin en önemli karakteristik  özelliklerinden biridir. Bu boy yapısının sağlamlığı sayesinde Türkler Kadırgan Dağlarından Orta Avrupa’ya kadar çok geniş bir sahaya yayılma imkanı bulmuşlar ve benliklerini kaybetmemişlerdir. Bununla birlikte boylar halinde hayat sürdürmek milattan önceki devirlerden XX. asrın başlarına kadar Orta Asya’da yaşayan bütün Türk kabilelerinin ortak hayat tarzı olmuştur.

Türklerin tarihi söz konusu edildiğinde akla ilk gelen Gök Türk tarihidir. Gök Türkler sadece bir devlet kurmakla kalmamış, Türk adını devlet adı olarak kullanıp, bu adın yaygınlaşmasını, milletin kimliğinin pekişmesini sağlamıştır. Çin, Grek, Latin, Arap sonra da Soğd ve Tibet hatta Rus kaynaklarında Türk milleti ve Türk devleti tabiri görülür.

Titizlikle yapılan çalışmalarda başvurulan kaynaklar Çin belgeleri idi. Hun, Gök Türk, Uygur gibi devletler hakkında bilgi veren kaynaklar boylar hakkında da az veya çok bilgi vermektedir. Bunun için M.Ö. III. asırdan, M.S. X. asra kadar olan bütün Çin kaynakları taranmıştır. Bu çalışma büyük bir titizlik ile sürdürülmüştür. Türk tarihine ait genel bir değerlendirme aşağıda maddeler halinde verilmiştir.

İslâm Öncesi Türk Tarihini Bütünlük İçinde Anlama Problemleri

Eski Türk Tarihinin Zaman ve Mekan Yeri

Hunların Dünyası/Bozkırda İlk Devlet Modeli

Hunlar Zamanının Halk Kitleleri

Hunlar Zamanında Orta Asya Bozkırlarının Derinliklerinde Diğer Türk Boyları

Hunlar Sonrası Orta Asya

Göktürkler

Göktürkler ve Eski Türk Devlet Modeli

Gök Türklerin Kökeni

Bağımsızlık Öncesi Gök Türklerin Faaliyetleri

Gök Türklerin Halk Tabakası

Uygurlar

Kırgızlar

Kimekler

Türgişler

Oğuzlar

Karluklar

Doğu Avrupa’daki Devlet ve Boylar

Avarlar

Sabarlar

Hazarlar

Büyük Bulgar Devleti

Peçenekler

Kuman-Kıpçaklar

Türk Adının Ortaya Çıkışı

Bilinen devirlerle birlikte Türk boyları ve devletleri iki kıtaya yayılmışlar ve günümüze kadar bazen üç kıtada olmak üzere hayatlarını devam ettirmişlerdir. Bilindiği gibi Türk adı 542 yılında tarih sahnesinde yer alan, 552’de bağımsızlığını ilan eden Gök Türk (Kök-Türk) Devleti’yle resmî bir kimlik kazanmıştır. Aslında bu devletin adı Gök (Kök)-Türk değil Türk idi ve bazen iki heceli “Türük” şeklinde yazılıyordu. 19. yüzyılın sonunda bazı Türkologların teklifiyle ilim âleminde kabul görüp Gök Türk (Kök Türk) şekliyle yaygınlaşmıştır.

Türkiye Deyiminin Kullanılışı

Türkiye tabiri daha 6. yüzyılda Bizanslılar tarafından Orta Asya için kullanılıyordu. Yine onlar 9 ve 10. yüzyıllarda Volga’dan Orta Avrupa’ya kadar uzanan sahaya da Türkiye adını veriyorlardı. 13. yüzyıllarda Mısır ve Suriye’ye Türkiye denilirdi. Anadolu ise özellikle Yunan ve İtalyan kaynaklarında 12. yüzyıldan itibaren Türkiye olarak tanınmaya başlanmıştır.

İlk Türk Yurdu Neresidir?

Günümüzde Balkanlardan Çin Seddi’ne kadar çok geniş bir saha da yaşayan Türklere çağlar boyu şüphesiz birçok bölge yurtluk yapmıştır. Bunun günümüzde saha adları olarak yansımaları doğudan batıya şöyledir: Yakutistan, Güney Sibirya-Altaylar, Moğolistan, Kansu-Ordos, Doğu Türkistan, Batı Türkistan, Kuzey Afganistan, Horasan, Kafkaslar ve Azerbaycan, Musul-Kerkük, Halep civarı, Anadolu, Balkanlar, Kırım, Kazan…1950’li yıllarda yapılan arkeolojik çalışmalar neticesinde Altay Dağları’nın kuzeyi ile Sayan Dağları’nın güneybatısı arasındaki bölgenin en eski Türk yurdu olduğu anlaşılmıştır. Buna göre Minusinsk bölgesindeki Afanasyevo kültürü (MÖ.2500-1700) ve onu takiben aynı bölgede Andronovo kültürü (MÖ.1700-1200) eski Türk yurdunun yani Proto-Türklerinin temsilcileridir.

Kitleler Halinde Türk Yayılmaları

MÖ Yapılan Türk Göçleri:

  • Ana yurtları yani Andronovo bölgesinden ilk göç hareketi MÖ. 1700’lü yıllarda Altay ve Tanrı Dağları’na olmuştur.
  • Aynı tarihlerde Baykal Gölü civarına bir göç hareketi daha olmuştur.
  • Don Nehri’ne doğru yayılma hareketi MÖ. 1500’lerde meydana gelmiştir.
  • Kazakistan ve Maveraünnehir’e doğru bir Türk hareketi meydana geldi (MÖ.1300).
  • MÖ. 1100’lerde Çin’in kuzeyindeki Kansu-Ordos bozkırlarına bir göç hareketi gerçekleşti.
  • MÖ. 1000’li yıllarda Kuzey Hindistan’a bir Türk gurubu göç ederek ulaşmıştır.
  • Altaylar ve Sayan bölgesini terk eden bir başka kitle Ural Dağları ve Sibirya havalisine çekilmiştir.
  • MÖ. 52’den sonra Chih-chi Hunları Ötüken bölgesinden Batı Türkistan havalisine (Güney Kazakistan ve Fergana) geldiler.

MS Gerçekleşen Türk Göçleri:

  • 1. yy. sonlarında Hunlar, Orhun bölgesinden Güney Kazakistan bozkırlarına (2. yy. ortalarına kadar sürdü).
  • Bunlar daha sonra 375’i takip eden yıllarda Orta Avrupa’ya,
  • War (Uar)-Hunlar, Afganistan ve Kuzey Hindistan’a,
  • Ogurlar, Güneybatı Sibirya’dan Güney Rusya’ya (461-465),
  • Sabarlar, Aral’ın kuzeyinden Kafkaslara (5. yüzyılın ilk yarısı),
  • Avarlar, Batı Türkistan’dan Orta Avrupa’ya (6. yüzyıl ortası),
  • Peçenek, Kuman-Kıpçak ve Uzlar, Hazar Denizi’nin kuzeyinden Doğu Avrupa ve Balkanlara (9-11. Yüzyıllar),
  • Macarlarla birlikte bazı Türk boyları, Kafkasların kuzeyinden Orta Avrupa’ya (830’dan sonra),
  • 359 ve 373 yıllarından Hunlardan bir kitle Kafkaslar üzerinden Anadolu, Suriye ve Azerbaycan’a,
  • Sonra Maveraünnehir üzerinden İran ve Anadolu’ya (11. Yüzyıl),
  • Bulgarlar, Karadeniz kuzeyinden Balkanlara ve Volga Nehri kıyılarına (668’de),
  • Uygurlar, Orhun nehri bölgesinden İç Asya’ya (840’ı takip eden yıllarda) göç ettiler.

 

 

Kaynakça

  1. Taşağıl, Ahmet. (2016). Ergenekon’dan Kağanlığa Türk Model Devleti Kök Türkler, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
  2. Taşağıl, Ahmet. (2016). Kök Tengri’nin Çocukları (Avrasya Bozkırında İslam Öncesi Türk Tarihi), 9. Baskı.Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
  3. Taşağıl, Ahmet. (2016). Eski Türk Boyları Çin Kaynaklarına Göre (MÖ III.-MS X.Asır), Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.

 

 


PAYLAŞ